برگ درختان زرد

برگ درختان زرد

محمد علي عسگري

يادش بخير سعدي عليه الرحمه شاعر بلند آوازه ايراني ، روزگاري وقتي به درختان نگريسته بود اين شعر زيبا و سراسر معنا را سرود که : « برگ درختان سبز در نظر هوشيار / هر ورقش دفتري است معرفت کردگار » . نميدانم سعدي اگر اين روزها زنده بود و برگ هاي زرد شده درختان را مي ديد که به دليل گرماي هوا و آفتاب سوزان مثل فصل خزان بر زمين ريخته اند و هر روز رفتگران آن را جارو مي کنند چه مي سرود . اما مطمئنم هرچه بود جز آهي از نهاد وسوز دل نمي توانست باشد . ديدن چنين مناظري هر انسان عادي و معمولي را داغدار مي کند تا چه رسد به روح زيبا و حساس شاعري چون شيخ اجل .

امسال گرماي تابستان به صورتي ناگهاني و بعد از بهاري دلنشين و پر باران رسيد و همچنان هر روز برگرده آدم و عالم شلاق مي کشد . مساله کم آبي و خشک سالي ، کمبود برق و آب - که در مورد ايران تقريبا امري قابل انتظار بود- با اين گرماي طاقت فرسا شرايط را براي همه سخت کرد . يکي از جلوه هاي زيباي تهران فضاهاي سبز آن بود که مي رود تا به صورتي جدي در معرض خطر قرار گيرد . اينکه شهرداري دستور مي دهد ديگر چمن نبايد کاشت تنها بخش کوچکي از ماجراست . شايد بعضي بگويند در جايي که زندگي آدم ها تهديد مي شود چه غمي براي طبيعت . اما تخريب همين طبيعت است که به تهديدي براي زندگي ما تبديل شده است . ما از همين طبيعت برآمده و بر دامنش زندگي مي کنيم و اگر همين طبيعت سرسبز نباشد کره زمين هم مي شود مثل کره ماه يا ساير کرات ديگر که قابل زيست بشري نيست .

کارشناسان مي گويند مشکل اصلي در گرم شدن کره زمين به دليل استفاده بيش از حد از سوخت هاي فسيلي است . بعد آمار و ارقام مي دهند که براي مثال «اگر انتشار گازهای گلخانه ای به میزان فعلی ادامه یابد، موج های گرمایی شدید 74 درصد جمعیت کره زمین را تا پایان عصر حاضر تهدید می کند و حتی در صورت کاهش انتشار این گازها، به هر حال نیمی از جمعیت جهان تا سال 2100 در معرض دمای کشنده قرار می گیرند . آن زمان کره ما شاهد خشکسالي هاي گسترده ، گرماي سوزان و توفان هاي وحشتناک خواهد بود » . آنها به اين وسيله مي خواهند بگويند بخش بزرگي از تقصير برگردن دولت ها و صنايع امروز جهاني است و براي حل اين مشکل نيز هيچ راهي جز « فشار افکار عمومي » وجود ندارد . دراين ميان توصيه هاي روزمره به « صرفه جويي » و يا « کنترل ميزان مصرف » توصيه هاي خوبي است که مردمان سليم النفس تلاش مي کنند آن ها را رعايت کنند اما مشکل بزرگ تر در تمرکز همان « افکار عمومي » به چنين مشکل حاد و خطرناکي است . مشکل اصلي در حرص و طمع آدمي است که براي دست يافتن به لذت هاي مادي و آسايش و راحتي خود حاضر است رودخانه ها را خشک ، جنگل ها را نابود و درياها و اقيانوس ها را به کوير تبديل کند .

به همين دليل اگر در قديم « برگ درختان سبز » مظهر هوشياري و معرفت انسان نسبت به کردگارش بود، امروزه بايد اين « برگ درختان زرد » مظهر هوشياري و تامل دردناک و آگاهي عميق از نوع ديگري باشد . آگاهي نسبت به وقوع يک فاجعه ، قحط سالي ، يا بلا و مصيبتي که قدم به قدم دارد به ما نزديک مي شود. از اين رو همين برگ هاي زرد بايد زنگ هاي خطر را در ذهن تک تک ما به صدا در آورد و از ما بپرسد چه مي کني اي انسان ؟ هريک از اين برگ هاي خشکيده تابلويي شفاف و صريح از آينده ماست اگر نخواهيم سبک زندگي مان را تغيير دهيم .