اول مهر

نظام آموزشي ما به کجا مي رود ؟

محمد علي عسگري

با شروع سال تحصيلي جديد يک بار ديگر دانش آموزان روانه مدرسه مي شوند و معلمان يک دوره آموزشي جديد را آغاز مي کنند . چندي پيش من در تلويزيون تبليغ يک برنامه جديد را ديدم که گوينده مدعي بود با نصب آن بر روي تلفن همراه ديگر از معلم بي نياز خواهيد شد . همين مساله موجب شد تا مني را که سالها سابقه تدريس داشته و با مشکلات ريز و درشت آموزش و پرورش از نزديک آشنا بوده ام به وحشت اندازد .

از همان وقتي که نمره گرفتن به هر شکلي توجيه پذير شد و آزمون هاي مختلف ملاک و علامت پيشرفت تحصيلي دانش آموزان گرديد ، کساني نيز پيدا شدند که با چاپ جزوه هاي متعدد نه تنها مسير کلاس که مسير کل آموزش در ايران را تغيير دهند . به نحوي که الان آمارها نشان مي دهد اين کمپاني ها و شرکت هاي بزرگ چاپ و انتشار کتاب هاي کمک درسي هستند که براي مثال بودن يا نبودن کنکور ( و دهها آزمون ديگر مشابه آن ) و نحوه طرح سوالات آن را - البته با کمک نهادي رسمي به نام آموزش و پرورش- بدست گرفته اند و اتفاقا از اين راه چه پول هايي که در نمي آورند و چه مافياهايي با در آمدهاي ميلياردي که سر بر نياورده است ! نتيجه اين روند آن شد که هر دانش آموزي در کنار کتاب درسي چند کتاب کمک درسي و جزوات ريز و درشت بخرد تا از قافله عقب نماند. غافل از اينکه وقتي دانش آموزي با متن مکتوب درسي خود خداحافظي مي کند و خودش را نسبت به کتاب درسي اش بي نياز مي بيند، ديگر درس از يک مبحث و موضوع براي يادگيري يا يک علم و دانشي که بايد بارها و بارها آن را خواند و ساعت ها با آن کلنجار رفت تا فرا گرفت ، خارج شده و جايش را به محفوظاتي برق آسا و کليد واژ ها و کدهايي آسان براي گرفتن نمره مي دهد .

به نظر مي رسد دقيقا همين فاجعه دارد در باره نقش و جايگاه معلم رخ مي دهد. به اين معنا که هر دانش آموزي با نصب چند برنامه بر روي گوشي همراه خود احساس مي کند ديگر نيازي به معلم ندارد و براي مثال اگر سر کلاس موفق نشد يا ميلش نبود به درس معلم گوش فرا دهد، در منزل با استفاده از فلان برنامه درس را به نحوي ديجيتال با کيفيت بالا به تماشا خواهد نشست . روشن است که در اينجا قصد ما مخالفت با تکنولوژي و پيشرفت نيست . بلکه هدف نشان دادن اين است که چگونه با استفاده بد از تکنولوژي به خود و نسل هاي آينده آسيب مي رسانيم . وقتي شما امکاني را به دانش آموز مي دهيد که او را از « معلم کلاس » بي نياز کند ديگر چه انتظاري داريد معلم بتواند بر اين دانش آموز تاثير گذار باشد و نفس گرم او در شاگرد موثر واقع شود و روح و روان دانش آموز را دچار تغيير و تحول کند ؟ مطمئن بايد بود اين روند اگر ادامه يابد به زودي زماني فرا خواهد رسيد که ديگر اصلا نيازي به تشکيل کلاس و حضور معلم نيست . آنگاه سرنوشت نظام آموزشي کشور را بايد در تصميم گيري هاي چند موسسه و کمپاني توليد کننده جزوات درسي و اپليکيشن هاي آموزشي در بازار جستجو کرد . آن گاه ديگر چه نيازي به درس و مدرسه ؟ کسي مي داند ما به کجا مي رويم ؟